Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler, Brent petrolün varil fiyatını 80 doların üzerine çıkardı. Bu durum, küresel piyasalarda Fed’in faiz indirimi beklentilerini öteledi.
Küresel piyasalar, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin derinleşmesiyle Brent petrol fiyatlarında önemli bir yükseliş yaşadı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı sonrası artan bölgedeki tansiyon, petrol fiyatlarını Ocak 2025’ten bu yana ilk kez 80 doların üzerine çıkardı. Bu gelişmeler, enflasyonist baskıları güçlendirerek ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirim beklentilerini temmuz ayına kadar öteledi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatılacağını ve gemilere müdahale edileceğini açıkladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ABD ve İsrail için “acil bir tehdit” oluşturduğunu belirtti. Rubio, petrol fiyatlarındaki artışı hafifletmek için ABD’nin adım atacağını da ifade etti.
Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzı açısından kritik bir öneme sahip. Dünya deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte birinin geçtiği bu stratejik geçit, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi üreticilerin sevkiyatlarında merkezi rol oynuyor. Bölgede enerji arzının durması, orta vadede imalat sanayi maliyetlerini artırma riski taşıyor.
İran, ABD ve İsrail’in başlattığı saldırıların ardından misilleme olarak bölgedeki petrol ve doğal gaz üretim tesislerini hedef aldı. Suudi Arabistan’daki Ras Tanura Suudi Aramco tesislerine İHA saldırısı düzenlendi. Katar’da ise Ras Laffan’daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisinde üretimin durdurulduğu duyuruldu.
Jeopolitik gerginliklerin ve enerji arzına ilişkin risklerin derinleşmesi, Fed’in para politikalarına yönelik belirsizlikleri artırdı. Para piyasalarındaki fiyatlamalar, Fed’in haziran ayında faiz indirimlerine başlayacağına dair tahminleri erteledi. Bankanın temmuz ayına kadar faiz oranını yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağı öngörüleri güçlendi.
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgali benzer küresel riskler yaratmıştı. Bu savaşla birlikte petrol ve emtia piyasalarındaki sert yükselişler, Fed’in faiz oranlarını artırmasına neden olmuştu. Küresel gelişmelerle birlikte ABD’de açıklanacak iş gücü piyasası verileri de bankanın faiz politikasına yönelik öngörüleri etkileyecek.
Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının küresel enerji piyasalarında ciddi bir “arz şoku” senaryosunu tetiklediğini belirtti. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu Boğaz’ın fiilen trafiğe kapalı olmasının, lojistik maliyetlerini ve sigorta primlerini yukarı çektiğini ifade etti.
Gözgör, bu durumun sadece petrol fiyatlarını artırmakla kalmayıp, küresel tedarik zincirlerinde yeni bir “maliyet enflasyonu” dalgasını başlatma riski taşıdığını vurguladı. Piyasalardaki belirsizlik ortamının risk iştahını baskıladığını ve güvenli liman arayışını perçinlediğini dile getirdi.
Bu gelişmelerin majör merkez bankalarının yol haritasına “bekle-gör” politikasının daha katı bir çerçeveye oturması şeklinde yansıyacağını kaydeden Gözgör, petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon beklentilerini yukarı yönlü tetiklemesinin Fed’in faiz indirim döngüsü takvimini ötelemesine neden olabileceğini belirtti. Fed’in, enerji şokunun geçici mi yoksa kalıcı mı olduğunu netleştirene kadar faiz oranlarını yüksek tutmayı tercih edeceğini ekledi.
Gözgör, Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi tarafında jeopolitik risklerin etkisiyle oynaklığın arttığı bir süreç yaşandığını söyledi. Enerji maliyetlerindeki artış ve küresel faiz beklentilerindeki değişimin özellikle sanayi ve bankacılık endeksleri üzerinde kısa vadeli bir baskı oluşturduğunu ifade etti. Bu dönemlerde şirketlerin nakit akışları ve döviz pozisyonlarının önem kazandığını belirtti.
Yorum Yap