İsrail ve ABD’nin İran’a saldırısı sonrası Orta Doğu’daki gerilim, ABD borsalarında büyük satış baskısı yarattı; endeksler önemli kayıplar yaşadı.
İsrail ve ABD’nin 28 Şubat’ta İran’a askeri saldırı başlatması, Orta Doğu’da gerilimi tırmandırdı ve ABD borsalarında ciddi satış baskısına yol açtı. Hürmüz Boğazı’nda petrol akışının sekteye uğraması ve çatışmanın haftalarca sürebileceği endişeleri, Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endekslerinde önemli kayıplara neden oldu. Yatırımcıların risk iştahı azaldı.
Başkan Donald Trump’ın performansına vurgu yaptığı Amerikan borsaları, saldırıların başladığı günden bu yana satış baskısı altında kaldı. Sanayi ve finans ağırlıklı Dow Jones endeksi, teknoloji odaklı Nasdaq’a kıyasla daha fazla değer kaybetti. Dow Jones, saldırı öncesine göre yüzde 4,9 gerileyerek yılın en düşük seviyesine indi.
Sanayi maliyetlerinin artması ve ticaretin aksaması, Dow Jones endeksini doğrudan etkiledi. S&P 500 endeksi de iki haftalık süreçte yüzde 3,6 kayıp yaşadı. Teknoloji hisselerinin daha dirençli kalmasına rağmen Nasdaq endeksi, bu dönemde yüzde 2,5 değer kaybetti.
Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar, piyasalardaki karamsar havanın başlıca etkeni oldu. Dünya petrol trafiğinin beşte birinin geçtiği boğazdaki trafiğin durma noktasına gelmesi, küresel tedarik zincirine dair korkuları tetikledi. Savaşın başlamasıyla petrol fiyatları hızla yükseldi.
Çatışma öncesinde 70-80 dolar bandında seyreden Brent petrol, 100 dolar eşiğinin üzerini gördü. Artan enerji fiyatları, şirketlerin kar marjlarını baskılayarak büyüme beklentilerini aşağı çekti.
Petrol fiyatlarındaki artıştan en çok etkilenen sektörler; havayolu, lojistik ve turizm oldu. Yakıt maliyetleri, operasyonel giderlerinin yaklaşık üçte birini oluşturan ABD’li havayolu şirketlerinin hisselerini olumsuz etkiledi.
American Airlines, Delta Air Lines ve United Airlines gibi ABD’li havayolu devlerinin hisseleri, artan yakıt maliyetleri ve bölgedeki hava sahası kapatmaları nedeniyle yüzde 10 ila yüzde 21 değer kaybetti. Küresel güvenlik endişeleri ve uçak bileti fiyatlarındaki artış beklentisi, turizm hisselerinde satışları tetikledi.
Artan benzin fiyatları tüketicinin harcanabilir gelirini azaltarak perakende ve restoran zincirlerini baskı altında bıraktı. Hem hammadde maliyetlerindeki artış hem de yüksek benzin fiyatları, otomotiv devlerinin hisselerini olumsuz etkiledi.
Piyasanın genelindeki satış dalgasına rağmen, bazı sektörlerdeki şirketlerin hisseleri “savaş ekonomisi” dinamikleriyle yükseldi. Füze savunma sistemleri ile mühimmat talebinin artması, savunma ve havacılık hisselerini güçlendirdi.
Brent petroldeki tırmanışın kar marjlarını yükseltmesiyle bazı petrol ve doğal gaz şirketlerinin hisseleri pozitif ayrıştı. RTX, Northrop Grumman gibi savunma ve havacılık şirketleri ile ExxonMobil ve Chevron gibi enerji şirketlerinin hisseleri yüzde 1 ila yüzde 5 değer kazandı.
Bölgesel çatışmanın siber saldırılara dönüşme riski, siber güvenlik şirketlerinin hisselerini artırdı. Fosil yakıt bağımlılığından kurtulma motivasyonuyla bazı yenilenebilir enerji şirketlerinin hisseleri de artış gösterdi.
Hürmüz Boğazı’nda tankerlerin çıkış yapamamasıyla petrol fiyatlarının yükselmesi, genel fiyat baskısını artırdı. Bu durum, ABD Merkez Bankasının (Fed) uzun süredir yüzde 2 hedefine çekmeye çalıştığı enflasyonun yönünü yukarı çevirme riskini doğurdu.
Fed’in gelecek hafta yapacağı para politikası toplantısında politika faizini sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, enerji şoku faiz indirimlerinin zamanlamasına dair beklentileri ileri bir tarihe erteledi. Analistler, enerji kaynaklı “arz yönlü enflasyon” karşısında Fed’in faizleri daha uzun süre yüksek tutmasını bekliyor.
Analistler, hatta enflasyon beklentilerinin bozulması durumunda yeni bir faiz artışının bile gündeme gelebileceğini belirtti. Tankerlere askeri gemilerin eşlik etmesi veya diplomatik girişimlerle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatın normale dönmesi, petrol fiyatlarındaki dalgalanmayı azaltabilir. İran ve ABD kanadından gelebilecek bir müzakere sinyali, piyasalarda hızlı bir toparlanma yaratabilir.
Yorum Yap