İMKB’den Borsa İstanbul’a uzanan 13 yıllık dönüşüm sürecinde, Türkiye’nin finansal piyasası 609 şirketle devasa bir yapıya evrildi.
İMKB adıyla faaliyetlerine başlayan Türkiye’nin borsası, 2013 yılında Sermaye Piyasası Kanunu’ndaki değişikliklerle Borsa İstanbul’a dönüşmesinin ardından 13 yıldır hizmet veriyor. Bu süreçte, şirket sayısı Yıldız, Ana ve Alt Pazar’da toplamda 609’a ulaşarak finans piyasasında önemli bir büyüme kaydetti.
Resmi açılışını Aralık 1985’te yapan İMKB, 3 Ocak 1986 tarihinde Cağaloğlu’ndaki binasında 19 hisse senedi ile işlem görmeye başladı. İlk yıllarında haftalık hesaplanan borsa endeksleri, 1987’de günlük bazda hesaplanmaya başlandı.
1993 yılında 50 şirketle bilgisayarlı alım-satım sistemine geçildi. Aynı yılın sonlarında, İMKB ABD Menkul Kıymetler ve Borsalar Federasyonu tarafından “kabul görmüş menkul kıymetler borsası” unvanını alan üçüncü gelişmekte olan borsa oldu.
1996’da Uluslararası Pazar bünyesinde Uluslararası Tahvil ve Bono Piyasası kuruldu. 1997’de Hazine’nin yurt dışında satmak üzere çıkardığı 40 uluslararası tahvilin bu piyasada kota alınmasıyla işlemler başladı ve Hazine’nin dış finansmana erişimi kolaylaştı.
İMKB, uluslararası alanda da etkinliğini artırdı. 2000 yılında Kırgız Borsası’nın sermayesine yüzde 27,4, Bakü Borsası’na ise yüzde 5,26 oranında ortak oldu.
Katılma belgelerinin organize bir piyasada işlem görmesi amacıyla 2004’te Borsa Yatırım Fonu Pazarı kuruldu. Takip eden yıl, Hisse Senetleri Piyasası Fon Pazarı’nda Borsa Yatırım Fonları işlem görmeye başladı.
2007’de Hisse Senetleri Piyasası’nda açılış seansı uygulamasına geçildi. Yıl sonunda seans kapanış saati 17.00’ye uzatılırken, 2009 Mayıs’ında Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) devreye alınarak piyasanın şeffaflığı artırıldı.
Yapılandırılmış ürünler sınıfında yer alan varantlar, 2010 yılında borsada işlem görmeye başladı. Bankalararası Repo-Ters Repo Pazarı’nın 2011’de kurulmasıyla bankaların likidite sorunlarını çözme imkanı sağlandı.
İMKB bünyesinde 2012’de faaliyete geçen Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP), 2019’da ortalama 5 milyar lira işlem hacmine ulaştı.
İMKB, 5 Nisan 2013’te özel hukuk hükümlerine tabi Borsa İstanbul AŞ’ye dönüştürüldü. Kurumsal kimliğini yenileyen Borsa İstanbul, endeks adlarındaki “İMKB” kısaltmasını “BIST” olarak değiştirdi ve lale motifini logosu olarak benimsedi.
Borsa İstanbul ile Nasdaq arasındaki ortaklık kapsamında geliştirilen BISTECH’in ilk fazı 30 Kasım 2015’te devreye alındı. Bu Teknoloji ile Dönüşüm Programı’nın ilk aşamasında, 22 yıldır uygulanan iki seans uygulaması tek seansa indirildi.
Borsa İstanbul AŞ ve İstanbul Takas ve Saklama Bankası AŞ, Eylül 2018’de swap piyasası kurma çalışmalarını tamamladı. Bu piyasada, yetkili bankalar ve TCMB işlem yaparken, 2019’da TL-dolar ve TL-avro işlemleri günlük 3 milyar dolarlık hacme ulaştı.
Borsa İstanbul, 17 Haziran 2019’da TLREF Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı’nı hesaplamaya ve yayımlamaya başladı. Bu oran, Türk lirası kısa vadeli referans faiz ihtiyacını karşılamayı ve finansal ürünlerde dayanak varlık olarak kullanılmayı hedefliyor.
Borsa İstanbul’da varlık çeşitliliği her geçen yıl arttı. Emtia sertifikaları pay piyasalarında işleme açılırken, 21 Kasım 2022’de Darphane Altın Sertifikası “ALTINS1” koduyla borsaya kote edildi.
Mayıs 2023’te Borsa İstanbul’un, Avrupa Birliği’nin (AB) sermaye piyasaları düzenleyici otoritesi ESMA tarafından MiFID II ve MiFIR hükümleri çerçevesinde belirlenen işlem sonrası şeffaflık koşullarını sağlayan pazar yeri statüsü teyit edildi.
Borsa İstanbul, 15 Ağustos 2023 itibarıyla “BIST Geri Alım Endeksi” ve “BIST Temettü 25 Ağırlık Sınırlamalı 10” adında iki yeni endeks hesaplamaya başladı. Aynı dönemde, şirketlerin öz kaynakla finansman sağlaması için Girişim Sermayesi Pazarı (GSP) oluşturuldu.
Kurumun 150. kuruluş yıl dönümünün kutlandığı 22 Aralık 2023’te, 1 Kasım 2023’ten itibaren Borsa İstanbul’da işlem gören 500 payın “BIST 500 Endeksi” kapsamında hesaplanmaya başlanacağı duyuruldu.
2024 yılında, bakır vadeli işlem sözleşmeleri 6 Aralık’ta VİOP’ta işleme açıldı. Ayrıca, 16 Aralık 2024’ten itibaren BIST Spot Gümüş, BIST Spot Platin ve BIST Spot Paladyum endekslerinin hesaplanmasına başlanması kararlaştırıldı.
2026’nın ilk çeyreğinde 14 şirketin borsada işlem görmeye başlamasıyla, Borsa İstanbul’da işlem gören toplam şirket sayısı Yıldız Pazar’da 251, Ana Pazar’da 276 ve Alt Pazar’da 49 olmak üzere 609’a ulaştı.
Yorum Yap