Ağır Ceza Davasında Baro Tarafından Avukat Görevlendirilmesi Nasıl İşler?

Ağır ceza davalarında şüpheli veya sanığın avukatı bulunmaması, belirli koşullarda baro tarafından müdafi görevlendirilmesini gerektirir. Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında düzenlenen bu sistem, kişinin savunma hakkını kullanabilmesini amaçlar. Özellikle kanunda belirtilen ağır suçlamalar ve kişinin kendisini savunma kapasitesini etkileyen durumlarda avukat görevlendirilmesi talebe bağlı olmaksızın gerçekleştirilir.

Baro tarafından görevlendirilen müdafinin ücreti kamu bütçesinden Ceza Muhakemesi Kanunu tarifesine göre ödenirken, kişinin kendi seçtiği avukatla çalışmasında ücret sözleşmesi ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınır. Bu nedenle ağır ceza avukatları ücretleri değerlendirilirken baro görevlendirmesi ile özel avukatlık ilişkisinin birbirinden farklı olduğu bilinmelidir. Ayrıca kamu bütçesinden yapılan ödemenin belirli koşullarda yargılama gideri olarak değerlendirilmesi mümkündür.

Zorunlu Müdafilik Hangi Durumlarda Uygulanır?

Zorunlu müdafilik, kanunun belirlediği durumlarda şüpheli veya sanığın savunmasının bir avukatın hukuki yardımıyla yürütülmesini sağlayan uygulamadır. Kişinin avukat talep etmesi gerekmeksizin görevlendirme yapılabilmesi, bu sistemin ayırt edici özelliğidir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 150. maddesi kapsamında, seçilmiş müdafii bulunmayan kişiler bakımından zorunlu görevlendirmeyi gerektiren başlıca durumlar şunlardır:

• Çocuklar: Şüpheli veya sanığın çocuk olması durumunda istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir.
• Engellilik nedeniyle savunma güçlüğü: Kendisini savunamayacak derecede malul olan kişiler için zorunlu müdafilik uygulanır.
• Sağır ve dilsiz kişiler: Kanunda belirtilen bu durumda kişinin talebi olmadan müdafi görevlendirilir.
• Belirli ağırlıktaki suçlamalar: Kanuni cezasının alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalarda zorunlu müdafi bulunması gerekir.

Kanunun başka hükümlerinde de belirli işlemler bakımından müdafi görevlendirilmesi öngörülebilir. Dolayısıyla değerlendirme yapılırken yalnız suçun adı değil, kişinin durumu ve uygulanacak muhakeme hükümleri birlikte incelenir.

Her Ağır Ceza Davasında Avukat Görevlendirilir mi?

Bir davanın ağır ceza mahkemesinde görülmesi ile zorunlu müdafilik şartlarının oluşması aynı hukuki değerlendirme değildir. Ağır ceza mahkemelerinin görev alanı kanunda belirlenirken, zorunlu müdafilik için suçun kanuni ceza alt sınırı ve diğer kişisel koşullar dikkate alınır.

Bu nedenle yalnızca dosyanın ağır ceza mahkemesinde bulunmasından hareketle otomatik olarak müdafi görevlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmamalıdır. Suçlamanın kanuni cezası zorunlu müdafilik sınırına ulaşmıyorsa ve başka bir zorunluluk nedeni de bulunmuyorsa görevlendirme talebe bağlı olabilir.

Bununla birlikte avukat seçebilecek durumda olmadığını beyan eden şüpheli veya sanık, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında müdafi görevlendirilmesini isteyebilir. Bu imkân, zorunlu müdafilik şartlarından ayrı olarak düzenlenmiştir.

Barodan Avukat Görevlendirilmesi Nasıl İstenir?

Ceza yargılamasında müdafi görevlendirilmesi, ilgili soruşturma veya kovuşturma makamının talebi üzerine baro tarafından gerçekleştirilir. Şüpheli veya sanığın doğrudan belirli bir avukatı görevlendirmesi söz konusu değildir. Görevlendirme, hukuki yardımın sunulacağı yerdeki baronun ilgili sistemi üzerinden yürütülür.

İşleyiş genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Hukuki durum belirlenir: Şüpheli veya sanığın seçilmiş bir müdafii olup olmadığı ve zorunlu müdafilik şartlarının bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
2. Talep alınır veya zorunluluk tespit edilir: Zorunlu müdafilik bulunmayan durumlarda kişi, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederek görevlendirme talep edebilir.
3. Yetkili makam baroya başvurur: Soruşturma aşamasında ifadeyi alan merci veya sorguyu yapan hâkim, kovuşturma aşamasında ise mahkeme görevlendirme ister.
4. Baro müdafi belirler: İlgili baro, görevlendirme sistemi ve uygulama esasları çerçevesinde avukatı belirleyerek gerekli bildirimi yapar.
5. Avukat hukuki yardım sunar: Görevlendirilen müdafi, ilgili işlem veya yargılama aşamasında savunma hakkının kullanılmasına yardımcı olur.

Zorunlu müdafilik şartları mevcutsa kişinin ayrıca ücret sözleşmesi yapması ya da avukat talebinde bulunması beklenmez. Görevlendirme işleminin zamanında yapılması ilgili makamların sorumluluğundadır.

Görevlendirilen Müdafinin Görevleri Nelerdir?

Baro tarafından görevlendirilen müdafi, yalnızca duruşmada bulunmakla sınırlı bir görev üstlenmez. Avukatın temel işlevi, şüpheli veya sanığın savunma hakkını ceza muhakemesi kuralları çerçevesinde kullanmasına hukuki yardım sağlamaktır.

Müdafi, görev ve yetkileri kapsamında kişiyle görüşebilir, dosyayı kanuni sınırlar içinde inceleyebilir, ifade ve sorgu işlemlerine katılabilir, delillere ilişkin değerlendirmelerde bulunabilir ve gerekli usul taleplerini sunabilir. Duruşmada suçlamaya karşı savunmanın oluşturulması ve kanun yollarının değerlendirilmesi de hukuki yardımın kapsamına girebilir.

Baro görevlendirmesi avukatın mesleki yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Görevlendirilen müdafi de Avukatlık Kanunu ve meslek kuralları çerçevesinde görev yapar. Savunma sürecindeki hukuki değerlendirmelerin dosyanın içeriğine göre yürütülmesi gerekir.

Baro Tarafından Atanan Avukatın Ücretini Kim Öder?

Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında görevlendirilen avukatın ücreti, ilgili mevzuat uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Ödeme, baro görevlendirmeleri için düzenlenen ayrı CMK ücret tarifesi esas alınarak yapılır.

Bu tarife ile kişinin kendi seçtiği avukatla yaptığı ücret sözleşmesi aynı değildir. Özel avukatlık ilişkisinde ücretin belirlenmesinde Avukatlık Kanunu, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, hukuki yardımın kapsamı ve tarafların sözleşmesi dikkate alınır.

CMK kapsamında yapılan görevlendirmede ise avukatın ücreti doğrudan şüpheli veya sanıkla pazarlık edilerek belirlenmez. Görevlendirmenin dayanağı özel bir ücret anlaşması değil, kanuni müdafilik sistemidir.

Baro Avukatının Ücreti Sonradan Sanıktan İstenir mi?

Baro görevlendirmesinde avukatın ücretinin başlangıçta kamu bütçesinden ödenmesi, bu bedelin her koşulda kesin olarak kamu üzerinde kalacağı anlamına gelmez. Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki yargılama giderleri hükümleri ve görevlendirmeye ilişkin düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir.

Mahkûmiyet halinde yargılama giderlerinin sanığa yüklenmesi genel kuraldır. Bu kapsamda görevlendirilen müdafinin ücreti de gider hesabında gündeme gelebilir. Bununla birlikte kişinin mali durumu, adil yargılanma ve hukuki yardımdan yararlanma hakkına ilişkin güvenceler ile ilgili yargı kararları somut olay bakımından önem taşıyabilir.

Beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarında ise yargılama giderleri bakımından farklı hükümler uygulanır. Bu nedenle baro tarafından görevlendirilen avukatın bütün durumlarda tamamen karşılıksız hizmet sunduğunu veya ücretin mutlaka sanıktan alınacağını söylemek doğru değildir.

Sanık Sonradan Kendi Avukatını Seçebilir mi?

Şüpheli veya sanık, baro tarafından müdafi görevlendirilmiş olsa bile sonradan kendi tercih ettiği avukatla çalışabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 156. maddesi uyarınca kişinin kendisine müdafi seçmesi halinde baro tarafından görevlendirilen avukatın görevi sona erer.

Bu durumda seçilen avukatın dosyaya katılımına ilişkin gerekli işlemler yapılır. Özel avukatlık ücretinin kapsamı ise taraflar arasındaki sözleşmeye göre belirlenir. Önceki baro görevlendirmesinden doğan işlemler ve varsa yargılama giderleri ayrıca değerlendirilir.

Özel avukat seçmek, zorunlu müdafilik sisteminden yararlanmış olmanın kişiye getirdiği bir kısıtlama nedeniyle engellenemez. Bununla birlikte zorunlu müdafi bulunması gereken bir dosyada seçilen avukatın görevden ayrılması halinde savunmanın müdafisiz sürdürülmemesi için yeni görevlendirme gerekebilir.

Görevlendirilen Avukat Duruşmaya Gelmezse Ne Olur?

Zorunlu müdafilik bulunan bir davada görevlendirilen avukatın duruşmada hazır bulunmaması, savunma hakkının kullanılmasını etkileyebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu, müdafinin hazır bulunmaması veya görevini yerine getirmekten kaçınması halinde ilgili makamın başka bir müdafi görevlendirilmesi için gerekli işlemleri yapmasını öngörür.

Mahkeme, koşullara göre duruşmaya ara verebilir veya duruşmanın ertelenmesine karar verebilir. Ancak her durumda aynı usul sonucunun ortaya çıkacağı söylenemez. Eksikliğin niteliği, zorunlu müdafilik şartları ve yapılan işlemler birlikte değerlendirilir.

Görevlendirilen avukatın mesleki faaliyetleriyle ilgili ciddi bir sorun bulunduğunda durumun ilgili makama veya baroya bildirilmesi mümkündür. Baro tarafından görevlendirilen müdafinin, özel vekâlet ilişkisine dayanan bir avukat gibi doğrudan azledilmesi ise aynı usule tabi değildir.

Soruşturmada Görevlendirilen Avukat Davada da Görev Yapar mı?

Soruşturma sırasında görevlendirilen müdafinin dava açıldıktan sonra da görev yapması mümkün olmakla birlikte bu durum her dosyada kesintisiz ve otomatik bir görevlendirme anlamına gelmez.

CMK görevlendirmelerine ilişkin yönetmelik uyarınca soruşturma aşamasında görev yapan avukat, engel bulunmaması halinde kovuşturma aşamasında da öncelikle görevlendirilebilir. Böylece dosyanın önceki aşamalarına ilişkin bilgilerin savunma sürecinde değerlendirilmesine imkân sağlanır.

İstinaf veya temyiz incelemesinde duruşma yapılması ve zorunlu müdafilik şartlarının devam etmesi halinde de ilgili görevlendirme hükümleri uygulanır. Avukatın görevinin sona ermesi, yeniden görevlendirilmesi veya başka bir avukatın seçilmesi dosyanın bulunduğu aşamaya göre değerlendirilmelidir.

Ceza Avukatı ile Baro Müdafisi Arasında Nasıl Bir Fark Vardır?

Ceza avukatı nedir sorusunun hukuki karşılığı, ceza soruşturmaları ve davalarında müdafi veya vekil olarak hukuki yardım sunan avukat üzerinden açıklanabilir. Ceza avukatı, ayrı bir kanuni avukatlık unvanı değildir. Ağır ceza avukatı ifadesi de genellikle ağır ceza mahkemelerinde yürütülen hukuki temsil faaliyetini anlatır.

Baro tarafından görevlendirilen müdafi ile kişinin kendi seçtiği avukat arasındaki temel ayrım, göreve başlanma ve ücretlendirme yöntemidir. Her ikisi de savunma hakkına ilişkin hukuki faaliyetleri Avukatlık Kanunu ve ceza muhakemesi hükümleri çerçevesinde yürütür.

Ayrıca şüpheli veya sanığın savunmasını üstlenen avukat için müdafi, mağdur veya katılanı temsil eden avukat için vekil ifadesi kullanılır. Bu ayrım, ceza yargılamasında temsil edilen kişinin konumunu ve uygulanacak görevlendirme hükümlerini anlamak bakımından önemlidir.

Özel Avukatlık İlişkisinde Çalışma Kapsamı Nasıl Belirlenir?

Kişinin kendi seçtiği avukatla çalışmaya karar vermesi halinde hukuki yardımın kapsamının açıklığa kavuşturulması gerekir. Soruşturma aşamasındaki ifade işlemleri, tutukluluk değerlendirmeleri, duruşmalar ve kanun yolu başvuruları farklı çalışmalar gerektirebilir. Ceza avukatı ücretleri değerlendirilirken hangi işlemlerin sözleşmeye dahil olduğunun belirlenmesi önem taşır.

İstanbul Sancaktepe’de faaliyet gösteren Av. Özgür Onbaşı’nın avukatlık bürosu da ceza hukuku kapsamında soruşturma ve kovuşturma işlemleri, ağır ceza ve asliye ceza davalarında savunma, tutukluluğa itiraz ve kanun yolu başvuruları konusunda hukuki hizmet sunmaktadır. Bu çalışmalar, kişinin özel olarak avukat seçmesine dayanan hukuki temsil kapsamında değerlendirilir.

Baro görevlendirmesi ile özel avukatlık ilişkisi arasında karar verirken öncelikle zorunlu müdafilik şartlarının bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Ardından dosyanın mevcut aşaması, savunma için gerekli işlemler, ücretin hangi hukuki düzenlemeye tabi olduğu ve olası yargılama giderleri değerlendirilmelidir. Böylece kişi hem kanundan doğan müdafi yardımını hem de kendi avukatını seçme hakkını daha bilinçli biçimde kullanabilir.