Merkez Bankası 12 Mart tarihli Para Politikası Kurulu toplantı özetini açıkladı. Jeopolitik gelişmelerin küresel ekonomiye etkileri öne çıktı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), 12 Mart’ta gerçekleştirdiği toplantının özetini yayımladı. Özet, şubat ayı sonunda başlayan jeopolitik gelişmelerin küresel belirsizlikleri artırdığını, risk iştahını bozduğunu ve enerji fiyatlarında önemli yükselişlere neden olduğunu belirtti. Kurul, bu gelişmelerin Türkiye ekonomisi üzerindeki potansiyel etkilerini değerlendirdi.
Yayımlanan özette, enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin artan belirsizliklerin emtia fiyatlarında genele yayılan yüksek oynaklığa yol açtığı vurgulandı. Özellikle ham petrol ve doğal gaz fiyatlarında önemli artışlar gözlendiği ifade edildi. Tedarik zincirlerindeki aksaklıkların süresi ve enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından kritik önem taşıdığı belirtildi.
Ayrıca, ABD yüksek mahkemesinin bazı tarifeleri iptal etmesiyle küresel ticaret politikalarına ilişkin belirsizliklerin yükseldiği kaydedildi. Jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle küresel büyüme görünümü üzerindeki aşağı yönlü riskler güçlendi. Bu çerçevede, Türkiye’nin dış ticaret ortaklarının ihracat paylarıyla ağırlıklandırılan küresel büyüme endeksinin 2026 ve 2027 yıllarında yıllık bazda yüzde 2,2 artacağı tahmin edildi.
Emtia fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyon üzerindeki riskleri artırdığına dikkat çekildi. Merkez bankalarının bu riskleri gözetirken, gelişmelerin büyüme ve istihdam üzerindeki olumsuz etkilerini de dikkate aldığı belirtildi. Jeopolitik gelişmelerin neden olduğu arz şokunun kalıcılığı ve enflasyon beklentilerini ne ölçüde bozacağı küresel para politikalarının seyri açısından önem arz etmektedir.
Son dönemde artan belirsizlik ve risk iştahındaki dalgalanmalara bağlı olarak, gelişmekte olan ülke hisse senedi piyasalarından portföy çıkışları gözlendi. Bu durum, portföy hareketleri üzerindeki aşağı yönlü riskleri güçlendirdi. TCMB, bu eğilimlerin küresel finansal istikrar üzerindeki potansiyel etkilerini izlemeye devam ettiğini belirtti.
Yurt içi ekonomik göstergelere bakıldığında, bireysel kredilerin 4 haftalık büyüme oranları ortalaması 23 Ocak-6 Mart döneminde yüzde 2,7 seviyesine geriledi. Bu yavaşlamada ihtiyaç ve taşıt kredilerinin etkili olduğu değerlendirildi. TL ticari kredilerin büyüme oranları ortalaması da yüzde 2,7 seviyesinde gerçekleşirken, kur etkisinden arındırılmış yabancı para ticari krediler yüzde 1,1 ile yatay bir seyir izledi.
Türk lirası mevduat faiz oranları 23 Ocak ile biten haftaya kıyasla 39 baz puan artarak 6 Mart ile biten haftada yüzde 44,4 seviyesine ulaştı. Aynı dönemde TL ticari kredi faizleri yüzde 48,3’e yükseldi. İhtiyaç kredisi faizleri yüzde 59,0’a çıkarken, konut kredisi faizleri yüzde 34,2’ye, taşıt kredisi faizleri ise yüzde 32,6’ya geriledi.
TCMB, makrofinansal istikrarı ve parasal aktarım mekanizmasını güçlendirmek amacıyla çeşitli adımlar attı. 24 Ocak’ta yurt dışından temin edilen Türk lirası borçlara uygulanan zorunlu karşılık oranlarında değişiklikler yapıldı. 31 Ocak’ta ise sıkı parasal duruşu desteklemek ve makrofinansal istikrarı güçlendirmek amacıyla yabancı para kredilerde 8 haftalık büyüme sınırı yüzde 1’den yüzde 0,5’e düşürüldü. Tüketicilere tahsis edilen kredili mevduat hesabı limitlerine de yüzde 2 büyüme sınırı getirildi.
TCMB brüt uluslararası rezervleri 23 Ocak’tan bu yana 18,1 milyar dolar azalarak 6 Mart itibarıyla 197,5 milyar dolara geriledi. Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 21 Ocak’tan bu yana yaklaşık 40 baz puan artarak 11 Mart itibarıyla 254 baz puan seviyesine yükseldi. Türk lirasının 1 ay vadeli kur oynaklığı yüzde 13,3’e, 12 ay vadeli kur oynaklığı ise yüzde 20,8’e yükseldi. Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) piyasasına 0,6 milyar dolar, hisse senedi piyasasına ise 1,1 milyar dolar olmak üzere toplamda 1,7 milyar dolar net portföy girişi gerçekleşti.
Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH), 2025 yılının dördüncü çeyreğinde yıllık bazda yüzde 3,4, çeyreklik bazda ise yüzde 0,4 arttı. Bitkisel üretimdeki gerilemenin tarım katma değerinde daralmaya neden olarak yıllık bazda büyümeyi sınırladığı belirtildi. Harcama yöntemiyle özel tüketim ve toplam yatırımlar yıllık büyümeye pozitif katkı sağlarken, net ihracat büyümeyi sınırladı. 2025 yılı genelinde büyüme yüzde 3,6 olarak gerçekleşti.
Ocak ayında perakende satış hacim endeksi aylık bazda yüzde 2,4, çeyreklik bazda ise yüzde 4,3 artış gösterdi. Ticaret satış hacim endeksi aylık bazda yüzde 0,1, çeyreklik bazda yüzde 1,5 arttı. Hizmet üretim endeksi aralık ayında ılımlı bir artış kaydetti. Yakın döneme ilişkin veriler, talep koşullarının dezenflasyon sürecine verdiği desteğin sürdüğünü ima etmektedir.
Sanayi üretim endeksi ocak ayında mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 2,8, yıllık bazda ise yüzde 1,8 geriledi. Çeyreklik bazda sanayi üretimi ocak ayı itibarıyla yüzde 1,2 düşüş kaydetti. Deprem bölgesindeki konut yapımlarıyla bağlantılı sektörlerin üretiminde ocak ayında gerileme gözlendi. Sanayi üretiminin ana eğilimi halen zayıf seyretmektedir. İnşaat üretim endeksi ise 2025 yılının dördüncü çeyreğinde çeyreklik bazda yüzde 1,3, yıllık bazda yüzde 12,9 yükseliş kaydetti.
Ocak ayında mevsimsellikten arındırılmış istihdam 32 milyon kişi seviyesinde gerçekleşirken, bir önceki çeyrek ortalamasına kıyasla yüzde 1,7 azaldı. İş gücüne katılım oranı çeyreklik olarak 1,1 puan düştü. İstihdamdaki azalışa rağmen katılım oranındaki düşüşün etkisiyle işsizlik oranı yüzde 8,3 seviyesinden yüzde 8,1 seviyesine geriledi.
Ocak ayına ilişkin verilerin yayımlanmasıyla ödemeler dengesi istatistiklerinde birincil gelir dengesi altındaki portföy yatırımları kaleminde faiz giderlerinin hesaplanmasında yöntem değişikliğine gidildi. 2020 yılının eylül ayından itibaren geriye dönük yapılan revizyon, cari işlemler açığını 2025 yılında 4,8 milyar dolar olmak üzere toplamda 8,9 milyar dolar artırdı. Revizyon sonrasında 2025 yılı geneli cari açığı 30,1 milyar dolara, cari açığın GSYH’ye oranı ise yüzde 1,9’a yükseldi. Ocak ayında cari işlemler dengesi aylık bazda 6,8 milyar dolar açık verdi ve 12 aylık birikimli cari açık 32,9 milyar dolar oldu. Seyahat gelirleri 3,4 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 12 aylık birikimli olarak 60,2 milyar dolara yükseldi.
Şubat ayında mevsimsellikten arındırılmış olarak ihracat ve ithalat artış kaydetti. 12 aylık birikimli dış ticaret açığı bir önceki aya göre yükseldi. Altın ithalatı küresel altın fiyatlarındaki artışla desteklenmeye devam etti ve şubat ayı itibarıyla 12 aylık birikimli altın ithalatı 23,4 milyar dolar oldu. Mevcut veriler ışığında, şubat ayında 12 aylık birikimli cari açıkta artış öngörüldü. Jeopolitik gelişmelerin cari açık üzerindeki olumsuz etkilerinin mart ayı itibarıyla gözlenmeye başlanacağı ve bu etkilerin boyutunun savaşın seyrine göre farklılaşacağı değerlendirildi.
Cari açığın finansmanı tarafında, bankacılık sektörünün 12 aylık birikimli uzun vadeli borç çevirme oranı ocak ayında yüzde 167,2 olarak gerçekleşti. Bankacılık sektörü dışındaki firmalarda bu oran yüzde 214,4 oldu. Bu çerçevede, yurt dışı borçlanma imkanlarının yüksek seviyelerini koruduğu değerlendirildi.
Yorum Yap