Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesindeki artış, küresel enerji krizi ortamında enerji güvenliği ve ekonomik dayanıklılık açısından stratejik önem taşıyor. SETA araştırmacısı Büşra Zeynep Özdemir, bu alandaki gelişmeleri ve geleceğe yönelik hedefleri değerlendirdi.
Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) araştırmacısı Büşra Zeynep Özdemir, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın enerji güvenliği, dışa bağımlılığın azaltılması ve ekonomik dayanıklılık açısından stratejik önemini vurguladı.
Küresel enerji sektörü, tedarik zincirlerindeki kırılmalar, jeopolitik gerilimler ve fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar nedeniyle zorlu bir süreçten geçiyor. Petrol ve doğal gaz tedarikindeki darboğazlar, ülkelerin enerji politikalarını arz güvenliği ve bağımsızlık eksenine kaydırmaya zorladı. Bu ortamda, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanma önemi arttı. Türkiye, elektrik enerjisi kurulu gücünde yenilenebilir kaynakların payını artırarak çevresel kazanımın yanı sıra arz güvenliği, makroekonomik istikrar ve dış şoklara karşı dayanıklılık avantajı elde etti. Mart 2026’da yenilenebilir kaynaklardan 19,5 milyar kWh elektrik üretilmesi, bu alandaki stratejik kazanımı pekiştirdi.
Türkiye’nin elektrik enerjisi kurulu gücündeki dönüşüm, 2002’den bu yana belirginleşti. 2002’de yaklaşık 31.846 MW olan toplam kurulu güç, 2025 sonu itibarıyla 122.519 MW’a ulaştı. Yenilenebilir kaynakların payı ise 12.305 MW’tan 76.281 MW’a yükselerek sistemin ana unsurlarından biri haline geldiğini gösteriyor.
Mart 2026 itibarıyla Türkiye’nin elektrik kurulu gücü 125.078 MW’a çıktı. Bu gücün yüzde 25,9’u hidroelektrik, yüzde 21,2’si güneş, yüzde 12’si rüzgar ve yüzde 1,4’ü jeotermal enerjiden oluşuyor. Özellikle rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücü Mart 2026’da sırasıyla 26.339 MW ve 15.066 MW’a yükselerek toplam kurulu güç içindeki paylarını yüzde 33’e çıkardı.
Kurulu güçteki bu dönüşüm, üretime de yansıdı. Mart ayında Türkiye, 19,46 milyar kWh ile tüm zamanların en yüksek yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimini gerçekleştirdi. Aynı ay, toplam elektrik üretiminin üçte ikisi yenilenebilir kaynaklardan sağlandı. Bu üretimin en büyük kısmını, toplam elektrik üretiminin yüzde 35,4’ünü oluşturan 10,6 milyar kWh ile hidroelektrik santraller (HES) oluşturdu.
HES’ler, dengeleyici rolü ve ithal yakıt ihtiyacını azaltma potansiyeliyle stratejik varlıklar olarak öne çıkıyor. HES üretiminin güçlü seyrettiği dönemler, doğal gaz santrallerine olan ihtiyacı azaltarak elektrik üretim maliyetlerini ve enerji ithalat faturasını olumlu etkiliyor. Ancak, HES üretiminin yağış rejimine bağlılığı, iklim değişikliği ve kuraklık risklerinin enerji planlamasında dikkate alınmasını gerektiriyor. Kalıcı enerji güvenliği için rüzgar, güneş, depolama ve şebeke yatırımlarıyla desteklenmesi önem taşıyor.
Türkiye’nin yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimindeki artış, ithal fosil yakıtlara olan bağımlılığı sınırlıyor. Elektrik üretiminde doğal gazın payının yüksek olması, küresel fiyat artışları ve jeopolitik tedarik risklerine karşı kırılganlığı artırıyor. Yenilenebilir kaynakların payının yükselmesi, bu kırılganlığı azaltan bir tampon görevi görüyor.
Enerji talebi artan ve fosil yakıt tüketiminde dışa bağımlılığı yüksek olan Türkiye için yenilenebilir enerji, cari açığı sınırlayan, üretim maliyetlerini dengeleyen ve kriz dönemlerinde arz güvenliğini güçlendiren stratejik bir araç niteliği taşıyor. 2025’te elektrik üretiminin yüzde 33,6’sı kömürden, yüzde 23’ü doğal gazdan sağlanırken, rüzgar, güneş ve hidroelektriğin payı giderek belirleyici hale geliyor.
Türkiye’nin elektrik talebi 2025’te 360.929 GWh ile rekor seviyeye ulaşırken, üretim de 362.992 GWh ile zirve yaptı. Sanayide elektrifikasyon, elektrikli araçlar, dijitalleşme ve veri merkezleri gibi faktörler, gelecekte elektrik tüketiminin artacağını gösteriyor. Bu talebin yerli ve yenilenebilir kaynaklarla karşılanması, enerji ithalat faturasını sınırlayacak, arz güvenliğini ve ekonomik dayanıklılığı güçlendirecektir.
Türkiye, 2035 yılına kadar rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücünü 120 bin MW seviyesine çıkarmayı hedefliyor. Deniz üstü rüzgar enerjisi ve enerji depolama alanlarındaki hedeflerle birlikte, yenilenebilir enerji yatırımları, dışa bağımlılığı azaltma, sistem esnekliğini artırma ve enerji arz güvenliğini güçlendirme arayışının merkezine yerleşiyor.
Yorum Yap