Şiddet görüntüleri çocukları nasıl etkiliyor? Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Dr. İbrahim Adak, ekrandaki şiddetin çocuklar üzerindeki travmatik etkilerini ve ailelerin alması gereken önlemleri anlattı.
Okullarda yaşanan şiddet olayları sonrası güvenlik önlemleri ön plana çıkarken, bu durumun çocuklar üzerindeki psikolojik etkileri göz ardı ediliyor. Televizyon, telefon ve sosyal medya aracılığıyla çocuklara ulaşan şiddet görüntüleri, yaş fark etmeksizin derin izler bırakabiliyor.
Küçük yaştaki çocuklar, ekrandaki panik ve korku dolu sahneleri doğrudan tehdit olarak algılıyor. Olayın yaşandığı yerden uzakta olsalar bile gece korkuları, okula gitmek istememe, öfke patlamaları ve kaygı belirtileri gösterebiliyorlar. Bazen olayın kendisi yaşanmasa bile, görüntülerin konuşulma biçimi ve evdeki gergin atmosfer de çocukları olumsuz etkileyebiliyor.
Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. İbrahim Adak, şiddet olaylarının sunuluş biçiminin de en az olayın kendisi kadar travmatik etki yarattığını belirtiyor. Sansasyonel ve abartılı ifadelerle, tüm ayrıntılarıyla gözler önüne serilen şiddet görüntüleri, çocuklar için başlı başına bir travma sebebi olabiliyor.
Yetişkinler, olay ile kendi hayatları arasında zihinsel bir sınır çizebilirken, çocuklar bu filtrelemeyi yapamıyor. Gelişim çağındaki çocuklar, ekranda gördükleri olayları kendi yaşam alanlarına daha yakın hissedebiliyor. Bu durum, okulu güvenli bir alan olarak kodlayan çocuklarda güven sarsılmasına ve okula karşı korkuya yol açabiliyor.
Dr. Adak, bu güven kırılmasının çocuklarda ciddi anksiyete ve stres belirtilerine neden olabileceğini vurguluyor. Güvenli gördükleri okulun bir anda tehdit alanına dönüşmesi, çocuğun psikolojik dengesini bozabiliyor.
Çocuklarda şiddet görüntülerine maruz kalmanın etkileri yaşa göre farklılık gösterebiliyor. Kimi çocuklar korkularını sözlü ifade etmek yerine uyku bozukluğu, dalgınlık veya okula gitmek istememe gibi belirtilerle gösteriyor. Diğerleri ise daha huzursuz, gergin ve öfkeli hale gelebiliyor.
Tekrarlayan olumsuz düşünceler, uykusuzluk, tedirginlik, konsantrasyon güçlüğü, yalnız yatmak istememe ve ebeveynden ayrılma zorluğu gibi belirtiler görülebiliyor. Ergenlerde ise bu durum öfke, huzursuzluk ve çatışma eğilimine dönüşebiliyor.
Bu belirtiler yoğunlaştığında, çocuğun gündelik işlevselliği düştüğünde ve korku birkaç gün içinde azalmak yerine artış gösterdiğinde uzman desteği alınması öneriliyor.
Çocukları etkileyen sadece ekrandaki görüntüler değil. Ebeveynlerin kaygısı, evdeki konuşmalar, arka planda açık kalan yayınlar ve olayın tekrar tekrar gündeme gelmesi de çocuğun yükünü artırıyor. Çocuklar, ayrıntıları anlamasalar bile evdeki duygusal havayı hissedebiliyorlar.
Dr. Adak, ailelerin bu tür durumlarda daha destekleyici bir tutum sergilemesi ve normal rutinlere devam etmesi gerektiğini belirtiyor. Evde olayın ağır bir dille ve sürekli konuşulması, çocuğun etkiden sıyrılmasını zorlaştırıyor. Bu nedenle, ne izlediği kadar evde nasıl konuşulduğu da büyük önem taşıyor.
Çocuğa korkunun ayrıntıları yerine güven bilgisi verilmesi gerektiğini söyleyen Adak, olayların münferit ve nadir olduğunu, okulların genel olarak güvenli yerler olduğunu anlatmanın, çocuğun zihnindeki alarmı sakinleştirmeye yardımcı olacağını ifade ediyor.
Şiddet haberleri sonrası değişebilen günlük düzenin aksine, çocuklar için rutinler psikolojik güvenin temelini oluşturuyor. Dr. Adak, rutinlerin korunmasının, çocuğun normal hayatın devam ettiğini anlamasına yardımcı olduğunu ve bu sayede kriz dönemlerinde psikolojik bir güvence sağladığını vurguluyor.
Şiddetin kendisi kadar, medyanın olayı sunuş biçimi de yeni riskler barındırıyor. Faili merkeze alan, dehşeti tekrar tekrar dolaşıma sokan yayınlar, özellikle kırılgan durumdaki bireyler için özdeşleşme zemini oluşturabiliyor. Bu durumun önlenmesi için medyanın daha bilgilendirici ve koruyucu mekanizmaları görünür kılan bir dil kullanması gerektiği belirtiliyor.
Dizilerde, filmlerde ve dijital içeriklerde şiddet karakterlerinin güçlü ve hayranlık uyandıran figürler olarak sunulması da çocuklar üzerinde olumsuz etki yaratabiliyor. Bu karakterlere özenen çocuklar, bu durumun akran zorbalığına kadar varan sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıldı. Çocukların maruz kaldığı genel şiddet dilinin bütüncül bir şekilde yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Yorum Yap