Yumurtalık kanserinde sıcak kemoterapi cerrahinin yerini tutmuyor

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yumurtalık kanseri tedavisinde başvurulan sıcak kemoterapi uygulamasının her hastaya rutin şekilde verilemeyeceğini, yöntemin yalnızca doğru zamanda ve uygun hasta grubunda cerrahiyi destekleyen bir adım olabileceğini belirtti.

Cerrahideki temel prensipler ve tümör temizliği

Tıbbi adıyla over kanseri olarak bilinen yumurtalık kanseri, karın zarına ve karın içindeki organ yüzeylerine yayılım gösterebiliyor. Bu yayılım sebebiyle cerrahi müdahale yalnızca yumurtalık bölgesiyle sınırlı kalmayabiliyor. Tedavi yaklaşımı belirlenirken hastalığın ulaştığı yaygınlık, tümörün biyolojik özellikleri ve hastanın genel sağlık durumu bir arada değerlendiriliyor.

Ameliyat sürecindeki ana gayenin hastanın güvenliğini koruyarak gözle görülen tümör odaklarının tamamen temizlenmesi olduğunu ifade eden Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, tedavi yaklaşımını şu sözlerle aktardı:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Sıcak kemoterapinin uygulanma şekli ve sınırları

Tıbbi literatürde hipertermik intraperitoneal kemoterapi adıyla yer alan HIPEC, ısıtılan kemoterapi sıvısının cerrahi esnasında özel bir sistemle karın boşluğunda belirli bir müddet dolaştırılması prensibiyle çalışıyor. Ameliyat sırasında tümör kitleleri çıkarıldıktan hemen sonra devreye alınan bu işlem, karında kalabilecek gözle seçilemeyen mikroskobik kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlıyor. Süreçte tercih edilecek ilaç çeşidi, sıvının sıcaklık düzeyi ve uygulama süresi belirlenmiş tedavi protokollerine göre ayarlanıyor.

Uygulamanın sınırlarına değinen Kahramanoğlu, kamuoyundaki yanlış kabullere dair şu değerlendirmede bulundu: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

Klinik araştırmalar ve kılavuzların hasta seçimi verileri

Yöntemin sağladığı faydayı kanıtlayan güçlü bilimsel dayanaklar, ameliyat öncesinde sistemik kemoterapi uygulanan ve sonrasında ameliyat edilen seçilmiş evre III epitelyal yumurtalık kanseri vakalarından elde ediliyor. Söz konusu grupta gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun dönemli neticeleri, cerrahiye bu yöntemin dahil edilmesinin hastalığın nüksetmesini geciktirdiğini ve hastaların yaşam süresine katkı sunduğunu ortaya koyuyor.

Hastalığı ilk defa tekrarlayan, platin temelli kemoterapilere olumlu yanıt veren ve gözle görülür kitleleri bütünüyle temizlenen özel bir hasta grubunda da yaşam süresi kazanımı bildiren araştırmalar mevcut. Ancak bu hasta grubunda ciddi yan etkilerde yükseliş izlendiği için sağlanacak yararın risk faktörleriyle tartılması zorunluluk taşıyor.

Elde edilen klinik bulguların her hastalık evresine veya tümör cinsine uyarlanamayacağını vurgulayan hekim, hastanın genel fiziki kapasitesinin, böbrek fonksiyonlarının, kemoterapiye verdiği yanıtın ve ameliyat planının sınırlarının nihai kararı şekillendirdiğini paylaştı. Güncel ASCO kılavuzu da ameliyat öncesi kemoterapi gören, böbrekleri ve genel durumu elverişli evre III hastalarda yöntemin operasyon sırasında bir seçenek şeklinde masaya gelebileceğini kaydediyor.

Hasta bazlı yaklaşımı anlatan uzman, şu ifadeleri kullandı: “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

Cerrahi planlama ve multidisipliner organizasyon

İleri evreye ulaşmış vakalarda kimi zaman doğrudan cerrahiyle başlanırken, kimi zaman önceliğin kemoterapiye verilmesi tıbben daha uygun bulunabiliyor. Bu yol haritasının kesinleşmesi jinekolojik onkoloji branşının değerlendirmesini şart koşuyor. Geniş kapsamlı cerrahi operasyonlar cerrahi tecrübenin yanı sıra anestezi uzmanlığı, ihtiyaç duyulabilecek yoğun bakım ünitesi, medikal onkoloji ve ameliyat sonrası hasta bakım servislerinin tam uyum içinde çalışmasını gerektiriyor.

Tedavi sürecinin bütünsel olarak ele alınması gerektiğini söyleyen Kahramanoğlu, değerlendirmesini şöyle tamamladı: “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”